İŞÇİLİK ALACAKLARI BRÜT OLARAK MI YOKSA NET Mİ OLARAK MI TALEP EDİLMELİ

İşçilik alacakları 4857 Sayılı İş Kanunu’nda düzenlenmiş, işçinin çalışmasına karşılık olarak hak ettiği ücret, tazminat vb. şeklindeki parasal değerlerdir.

İş Mahkemeleri Kanununda iş davalarında, eda hükmünü içeren kararların, net ya da brüt tutar üzerinden olması ile ilgili özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 9/1. maddesi gereğince Hukuk Muhakemeleri Kanununa bakıldığında, konu hakkında istisnai bir düzenlemenin, bu Kanunda da yer almadığı görülmektedir. Yargıtay uygulaması, taraflarca talep edilmediği takdirde brüt tutar üzerinden karar verilmesi doğrultusundadır.  Ancak davacının alacaklarını net miktar üzerinden talep etmesi hâlinde hüküm fıkrasında talep dikkate alınarak alacaklar net olarak hüküm altına alınmalıdır. Eş deyişle ister brüt ister net miktarlar talep edilsin her iki durumda da hüküm altına alınan alacak miktarları gösterildikten sonra net mi yoksa brüt mü olduğu hüküm fıkrasında açıkça gösterilmelidir. Vergi ve prim kaybının önlenmesi amacı ile brüt tutar üzerinden karar verilmesi gerektiği, Yargıtay kararlarında belirtilmektedir. Kararın infazı aşamasında ise net tutar üzerinden icraya konulması aranılmaktadır.

Yargıtay, iş davalarında brüt tutar üzerinden karar verilmesini, infaz aşamasında brüt tutarın nete çevrilmek sureti ile icraya konulmasını aramaktadır. Brüt tutar üzerinden verilen kararlar, nete çevrilmek sureti ile icraya konulmaktadır. İş mahkemesi ilamlarının, brüt tutar üzerinden ilamlı icraya konulması durumunda, şikâyet yolu ile ödeme icra emri iptal edilmektedir. Söz konusu şikâyet ilamlı icra takibinde ilama ayrılık niteliğinde olması nedeniyle kamu düzenine ilişkindir ve süresiz olarak icra mahkemesinde şikâyet yoluyla dava edilebilmektedir.

Sonuç olarak; İş mahkemeleri, işçilik alacaklarını net ya da brüt olarak belirlerken Yargıtay içtihatlarına göre bazı kriterleri göz önünde bulundurmaktadır. Bunlar;

• Net tutar talep edilmemişse, mahkeme brüt tutar üzerinden karar vermelidir.
• Net tutar talep edilmişse, mahkeme kararı net tutar üzerinden olmalıdır.

• Mahkeme kararında net veya brüt olduğuna dair bir ibare yoksa hükmedilen alacak tutarının brüt olduğu kabul edilir.

Bu konuda Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 17/02/2021 tarihinde 2016/28817E.,  2021/4201K. Sayısına kayden vermiş olduğu emsal karar şöyledir.

T.C.

YARGITAY KARARI

9. Hukuk Dairesi        

2016/28817 E.  ,  2021/4201 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ          : İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili ile davalı …istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı … Beton San. ve Tic. A.Ş’ ye ait işyerinde diğer davalı şirketin alt işverenliğinde 17/09/2012-15/11/2014 tarihleri arasında pompa operatörü olarak çalıştığını, son ücretinin aylık net 2.500,00 TL olduğunu, sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığını, ücretlerinin ödenmediğini ve iş sözleşmesini bu sebeplerle haklı olarak fesih ettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücretinin davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti: Davalı …vekili, davacının taleplerinin belirlenebilir olduğunu, belirsiz alacak davası açılamayacağını, davacıyla aralarında iş sözleşmesi bulunmadığını, taşıma işini işletme sözleşmesi ile diğer davalı şirkete verdiklerini ve kendilerine husumet yöneltilemeyeceği savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı … Beton Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili, davacının ücretinin aylık net 891,08 TL olduğunu ve diğer iddiaların doğru olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz: Kararı davalılardan …vekili ile davacı vekili temyiz etmiştir.

GEREKÇE:

1-Dosyadaki yazılara, belgelere ve tüm dosya kapsamına göre; davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında işçilik alacaklarının brüt mü yoksa net mi olarak hüküm altına alınması gerektiği noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

İşçilik alacaklarına ilişkin davalarda alacaklar, açıkça net talep edilmediği takdirde işçilik alacaklarının kesintileri infazda dikkate alınacağından brüt miktarlar üzerinden hüküm altına alınması gerekir. Bu durumda dava açılırken ve ıslah edilirken alacağın açıkça net olarak istendiği belirtilmemiş ise davacının talebinin brüt olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dosya içeriğine göre davacı vekili dava dilekçesinde 1.000,00 TL kıdem tazminatı, 1.000,00 TL yıllık izin ücreti, 1.000,00 TL fazla mesai ücreti, 1.000,00 TL hafta tatili ücreti ve 500,00 TL genel tatil ücretinin davalılardan tahsili talep etmiş ancak alacağı net mi brüt mü talep ettiği hususunda açıklamada bulunmamıştır. Yargılama esnasında aldırılan kök bilirkişi raporunda davacının hafta tatili alacağının bulunmadığı diğer alacak taleplerinin ise raporun sonuç kısmında net miktar üzerinden tespit edildiği anlaşılmış olup, davacı vekili 07.03.2016 tarihli talep artırım dilekçesinde ise alacakları brüt olarak talep ettiği hususunda açıklamada bulunmuştur. Bu durumda davacının alacaklarını brüt olarak talep ettiği kabul edilerek brüt miktarlar bakımından hüküm tesis edilmeli ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti de hüküm altına alınan brüt alacaklar dikkate alınarak ve davada reddedilen brüt miktar gözetilerek hesaplanmalıdır. Bu husus gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ          : Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine 17/02/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.